Review cuốn Tiểu thuyết lịch sử Phùng Vương

Tiểu thuyết Lịch sử Phùng Vương
Tác giả: Phùng Văn Khai

Kể từ năm 2015 trở lại đây, giữa dòng chảy của tiểu thuyết lịch sử Việt Nam, Phùng Văn Khai nổi lên xuất hiện như là một tác giả chuyên tâm về tiểu thuyết lịch sử, viết nhiều, viết nhuần nhuyễn và viết ổn định. Tác giả đã lần lượt cho ra mắt ba tiểu thuyết lịch sử Phùng Vương (Nxb Hội nhà văn, 2015), Ngô Vương (Nxb Văn học, 2019) và Nam Đế Vạn Xuân (Nxb Văn học, 2020). Đặc sắc của Phùng Văn Khai so với các tác giả tiểu thuyết lịch sử khác, trên hết, là lựa chọn bối cảnh thời kỳ Bắc thuộc và chống Bắc thuộc của lịch sử Việt Nam. Và để tăng thêm phần khái quát hóa về mẫu số chung, thì tinh thần chủ đạo của tiểu thuyết lịch sử Phùng Văn Khai là tinh thần độc lập tự chủ, còn hình tượng nhân vật chủ đạo là con người quân vương, và viết theo lối chủ đạo là tiểu thuyết chương hồi.

Lấy bối cảnh là thời kỳ Bắc thuộc lần thứ ba, Phùng Vương là tiểu thuyết lịch sử được ra mắt đầu tiên, nhưng đã định hình rõ phong cách của Phùng Văn Khai, cùng với một nỗ lực nhằm góp lý giải và lấp đầy khoảng trống tư liệu trong lịch sử. Lịch sử là xương sống, là khung để nhà văn triển khai tự sự bằng ngôi kể thứ ba bao quát mọi không gian và thời gian. Một mặt, tác giả tô đậm các nhân vật lịch sử như Phùng Hạp Khanh, Phùng Hưng, Phùng Hải, Bồ Phá Giang, Vũ Khánh, Phan Đường, Đỗ Anh Doãn, Đỗ Anh Hàn, Phạm Cương, Đỗ Lăng… mặt khác, lại dựa trên những suy đoán mang tính chất tư biện nhìn từ phía ngoài để biện giải động cơ hành động của họ. Đối với các sự kiện lịch sử, tác giả chủ yếu tái hiện lịch sử từ góc độ khách quan, rồi mượn điểm nhìn của các nhân vật để đưa ra nhận định. Cách kể chuyện ngôi thứ ba truyền thống này, tuy phù hợp với những tiểu thuyết có thời lượng và bối cảnh lớn, đa dạng nhiều nhân vật, trao sự chủ động hư cấu cho tác giả, nhưng đôi khi lại tạo ra sự kiểm soát chủ quan, bỏ mất vận động nội tâm và tiến triển tâm lý của nhân vật.

Tiểu thuyết lịch sử có vai trò không nhỏ, trong việc cung cấp một nhận thức sâu sắc mới về lịch sử. Thử nhìn sang Trung Hoa, mặc nhiên Tam quốc diễn nghĩa của La Quán Trung trở thành một dẫn nhập quan yếu, đối với bất kỳ ai quan tâm và muốn tìm hiểu lịch sử Trung Quốc. Độc giả phổ thông rất dễ đi đến kết luận nhầm lẫn, rằng Tam quốc là một công trình lịch sử, thay vì một tác phẩm hư cấu lịch sử. Hay cả một quốc gia tồn tại và được bảo lưu trong vô thức tập thể nhờ tiểu thuyết lịch sử, như trường hợp Ba Lan trong giai đoạn bị đế quốc Nga chiếm đóng. Tiểu thuyết lịch sử trỗi dậy vào đầu thế kỷ XIX, hòa nhập với làn sóng Lãng mạn đương thời và khích lệ tinh thần dân tộc chủ nghĩa. Ở châu Âu, rất nhiều tiểu thuyết lịch sử có ý nghĩa quan trọng trong việc phục hồi sự quan tâm của đại chúng tới vấn đề lịch sử Trung Cổ. Điển hình như tiểu thuyết Thằng gù ở Nhà thờ Đức bà của Victor Hugo đã thúc đẩy phong trào bảo tồn và phục dựng kiến trúc Gothic ở Pháp. Những tác phẩm tiểu thuyết lịch sử xuất sắc, còn hội tụ, cố kết và khích lệ sức mạnh của toàn dân tộc.

Sơn Phùng

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *