Tóm tắt sách Tư Duy Như Những Nhà Đầu Tư Vĩ Đại

Tư Duy Như Những Nhà Đầu Tư Vĩ Đại
Tác giả: Colin Nicholson

Mục lục

Về tác giả:

Colin Nicholson là nhà đầu tư, chuyên gia giáo dục đầu tư. Diễn giả nổi tiếng, thành viên ban lãnh đạo Finsia. Chủ tịch hiệp hội các nhà phân tích kỹ thuật Australia.

Nội dung chính:

Tác phẩm giúp ta hiểu rõ những lệch lạc nhận thức trong đầu tư và cung cấp một loạt chiến lược giúp ta vượt qua các lệch lạc ấy. Qua đó, chúng ta phát triển nghệ thuật tư duy trái ngược nhằm tạo những kỹ năng đưa ra quyết định sáng suốt và hiệu quả trong quá trình đầu tư.

Phần I – Mở rộng trí tuệ

Chương 1: “Định hình số phận”

Nhà đầu tư vĩ đại có một vài phẩm chất chủ đạo giúp họ vượt trội:

Học vấn: Đa số họ tốt nghiệp cấp 3, đại hoạc hoặc sau đại học, nhưng họ duy trì trình độ học vấn của mình thông qua nghề nghiệp bằng mọi cách.

Trí tuệ: Họ là những người có trí thông mình, nhưng đòi hỏi phải có sự đào sâu suy nghĩ trong nhiều năm.

Kinh nghiệm: Họ đúc rút kinh nghiệm từ những gì xảy ra trong quá khứ và mài sắc những kỹ năng của mình bằng áp lực của thị trường.

Ngoài các phẩm chất trên, những nhà đầu tư vĩ đại còn học cách tư duy khác biệt. “Điều cần thiết phải có một khuôn mẫu tư duy sáng suốt và đúng đắn cho việc ra quyết định cùng khả năng giữ cho cảm xúc không bào mòn khuôn mẫu ấy” (Warren Buffett)

Chương 2: “Đàn ông và phụ nữ” (Tự tin thái quá)

Kinh tế hiện đại có rất nhiều bộ phận cùng hoạt động và tương tác với nhau. Khi đưa ra đánh giá về một tình huống, chúng ta thường chủ quan, tự tin thái quá nên thiên lệch bản chất thực của nó. Các nhà

nghiên cứu cho rằng, phụ nữ lẫn đàn ông đều tự tin thái quá. Đàn ông nhìn chung thường xuyên tự tin thái quá hơn nhiều.

Trong một cuộc khảo sát các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán, khi thông tin phản hồi nhanh chóng và chính xác, sự tự tin ở cả hai giới như nhau. Nhưng khi thiếu thông tin hoặc thông tin mơ hồ, phụ nữ thường kém tự tin hơn; trong lúc đó, đàn ông vẫn tự tin, họ phân tích tài chính không phụ thuộc vào các tay môi giới, và vẫn thực hiện nhiều giao dịch hơn. Và cuối cùng người ta phát hiện là càng giao dịch nhiều, trong trường hợp này, lợi nhuận kiếm được càng thấp. Vậy có thể kết luận, phụ nữ là những thương nhân giỏi hơn đàn ông, bởi họ thiếu tự tin thái quá hơn.

Chương 3: “Tôi tuyệt đối đúng” (Tự tin thái quá, lệch lạc khẳng định và ký ức sẵn có)

Quá trình ra quyết định tốt phụ thuộc vào hai yếu tố: tìm kiếm dữ liệu và mức độ tự tin thích hợp.

Dữ liệu có nhiều trên internet, nhưng phải mất nhiều thời gian tìm kiếm, có khi dữ liệu rất mơ hồ và phát xuất từ dư luận. Nên bản thân phải nâng cao khả năng đánh giá, phải có lý lẽ vững chắc trong giới hạn kiến thức của mình. Vấn đề không nằm ở chỗ chúng ta có bao nhiêu thông tin, mà điều quan trọng là chúng ta phải biết yếu tố nào quan trọng đang chi phối tình hình. Nói cách khác, thông tin là cần thiết, song chúng ta sẽ làm gì với nó mới là quan trọng.

Chúng ta thường có thái độ tự tin thái quá và có xu hướng sử dụng mối quan hệ nhân quả một cách đơn giản mà chưa chú ý đến nhiều biến số ẩn chứa rất khó xác định. Vì vậy, không nên khẳng định bất cứ thứ gì khi chưa kiểm chứng.

Sự tự tin thái quá phát xuất từ ảo tưởng về tính vượt trội, lạc quan phi thực tế về khả năng của bản thân, ảo tưởng về khả năng kiểm soát, trí tưởng tượng bị hạn chế, lệch lạc khẳng định và ký ức chọn lọc tức chỉ nhớ rõ những thành công, gạt bỏ những thất bại trong quá khứ.

Các chiến lược:

1. Hãy cố gắng tỉnh táo để không bao giờ thừa nhận mô hình hay ý tưởng chưa được kiểm chứng. Nên đặt câu hỏi: mô hình hay ý tưởng này đã phát huy hiệu quả và không hiệu quả bao nhiêu lần trong quá khứ? Cách làm này góp phần làm giảm mức độ tự tin thái quá của chúng ta.

2. Chúng ta cần xem xét tỉ mỉ mặt tích cực lẫn tiêu cực trước khi hình thành quan điểm và thực thi nó.

3. Hãy tập trung vào thứ quan trọng, đừng lãng phí thời gian và sức lực cho những thứ không tạo nên sự khác biệt thực sự cho quyết định.

4. Cần lưu trữ hồ sơ chất lượng đo lường hiệu suất đầu tư của chúng ta qua các năm để rút ra bài học. Không mất nhiều thời gian để nghe dự đoán, phải hoài nghi mọi thông tin bằng cách tư duy đối nghịch để không đánh mất sự khách quan.

Chương 4: “Của tôi, tất cả là của tôi” (Tín toán cảm tính)

Trong giai đoạn đầu tiên của người mới vào nghề đầu tư cổ phiếu, họ luôn tìm kiếm những lời khuyên, người ta sẽ mách cho họ phải làm gì, nghĩa là họ tìm kiếm giải pháp cho vấn đề đầu tư nằm ngoài bản thân họ. Nhưng họ chỉ có thể thành công như những nhà đầu tư khác nếu học được cách tự ra quyết định.

Trong giai đoạn hai, họ nhận thức được sự cần thiết của việc tự ra quyết định, nên họ tìm kiếm một hệ thống hoàn hảo, họ thử nhiều loại hệ thống, đọc sách báo, học từ các buổi thảo luận. Nhưng cuộc tìm kiếm hoàn toàn vô ích vì không tồn tại một hệ thống hoàn hảo nào, và giải pháp này vẫn nằm ngoài bản thân.

Giai đoạn ba, họ nhận ra con đường dẫn tới thành công nằm ngay chính trong bản thân họ; họ nhận ra lợi nhuận hay thua lỗ do hành động của bản thân quyết định.

Thành công trong đầu tư phụ thuộc vào việc chúng ta kiểm soát cảm xúc của mình tốt như thế nào và tránh những “lệch lạc nhận thức” trong quá trình ra quyết định.

Các chiến lược:

1. Hãy thường xuyên đánh giá lại giá trị của mọi khoản đầu tư so với giá trị hiện tại.

2. Mỗi năm hãy tái hợp lại sổ sách, cách làm này giúp bạn luôn coi những khoản lợi nhuận kiếm được thực sự là tiền trong túi mình.

3. Vẽ biểu đồ tổng giá trị danh mục đầu tư của bạn mỗi ngày hoặc mỗi tuần để theo dõi.

4. Thỉnh thoảng nên rút một vài khoản lợi nhuận ra khỏi bảng đầu tư, nó giúp chống lại loại lệch lạc nhận thức là “tiền của thị trường” chứ không phải là “tiền của tôi”.

5. Cứ 6 tháng một lần, lập một báo cáo về danh mục đầu tư, cách làm này giúp bạn cảm nhận rằng mọi giá trị hiện tại trong danh mục đầu tư đều là của bạn.

Chương 5: “Vì sao chúng ta không bao giờ chịu học hỏi” (Củng cố và trừng phạt)

Có hai cách chủ yếu mà nhà đầu tư sử dụng khi mua cổ phiếu: phương pháp rủi ro thấp và phương pháp rủi ro cao.

Phương pháp rủi ro cao là mua giá cao và bán với giá cao hơn, khi thị trường trong tình trạng bong bóng. Phương pháp này còn được gọi là “phương pháp tìm kẻ ngốc hơn” để bán với giá cao hơn.

Phương pháp rủi ro thấp là mua cổ phiếu khi giá rẻ và bán khi cổ phiếu đắt hơn. Phương pháp này rất khó để kiếm lợi nhuận một cách chắc chắn.

Có lúc chúng ta kiên quyết không chịu mua cổ phiếu khác khi giá đang rẻ, và không chịu bán cổ phiếu khi giá tăng cao hơn, điều đó phát xuát từ sự sợ hãi và lòng tham lam. Khi phải đối mặt với các quyết định mang tính rủi ro, chúng ta thường sử dụng quá khứ như một công cụ để giải quyết tình huống.

Các chiến lược:
1. Đọc tiểu sử của các nhà đầu tư vĩ đại giúp ta nắm được sự khác biệt trong hành vi của họ, nhằm bù đắp những trải nghiệm nghèo nàn của ta.

2. Đọc lịch sử thị trường chứng khoán, nó giúp ta có góc nhìn về các sự kiện hiện tại.

3. Luôn mang bên mình một cuốn sổ nhật ký, ghi chép lại những quyết định và những suy nghĩ về lý do đưa ra những quyết định đó. Ghi chép mọi thông tin liên quan đến công ty mà chúng ta đầu tư.

4. Hãy nhìn rõ sự khác biệt giữa giá cả và giá trị. Khi bị chi phối bởi cảm xúc, thị trường có thể định giá cổ phiếu vượt giá trị thực của nó. Nếu giá trị không cao hơn giá trị thực, không mua. Nếu giá thị trường thấp hơn giá trị thực, cân nhắc mua.

Chương 6: “Tình yêu là mù quáng” (Mâu thuẫn về nhận thức)

Mâu thuẫn nhận thức là cảm giác khó chịu khi các sự kiện bên ngoài mâu thuẫn với hành động hoặc ý kiến bên trong của chúng ta.

Thị trường chứng khoán là loại thị trường luôn hoạt động trong bầu không khí bất ổn, đây là nơi thể hiện rõ nét nhất hiện tượng con người vướng phải những mâu thuẫn nhận thức.

Con người hóa giải mâu thuẫn nhận thức bằng cách né tránh các tình huống hoặc những thông tin phát sinh mâu thuẫn. Họ tìm kiếm những tình huống hoặc thông tin không mâu thuẫn. Khi đối mặt với dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm, họ tỏ ra hoài nghi dấu hiệu cũng như tính xác thực của nó.

Năm 2008, dù dấu hiệu cho thấy thị trường chứng khoán đang cao ở mức vô cùng nguy hiểm, nhưng những nhà đầu cơ cổ phiếu vẫn tự ản ủi thị trường chưa ở mức quá cao, họ phớt lờ hoặc coi nhẹ mọi cảnh báo hay thông tin tiêu cực. Họ cố gắng nghĩ rằng những thông tin xấu chỉ là tạm thời hoặc không quá nghiêm trọng. Thị trường chứng khoán bùng nổ dẫn tới cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Các chiến lược:

1. Lấy một mảnh giấy kẻ làm hai cột: cột bên trái liệt kê các điểm tích cực, cột bên phải các điểm tiêu cực. Điều quan trọng là cố gắng xây dựng đánh giá tổng thể các tích cực và tiêu cực ấy, giúp ta thấy lý do có người lại bán cổ phiếu đó cho ta.

2. Tìm ai đó thực sự am hiểu vấn đề và yêu cầu họ phản bác quyết định của chúng ta.

3. Đặt bản thân vào vị trí đối lập với điều mình tin hoặc đang muốn làm, từ đó mới có thể có được quyết định công bằng và đầy lý trí.

Chương 7: “Kiến thức nông cạn, hiểm họa khôn lường” (Lệch lạc do tình huống điển hình)

Lệch lạc nhận thức do tình huống điển hình xuất hiện khi chúng ta sử dụng một sự vật, sự việc nào đó có vẻ bề ngoài tương đồng làm căn cứ cho việc ra quyết định. Lúc đó chúng ta tập trung vào các điểm tương đồng tới mức coi nhẹ hoặc bỏ qua những yếu tố thực sự đóng vai trò quyết định tới kết quả tình huống.

Cứ mỗi khi thị trường chứng khoán tăng giá lại xuất hiện vô số ví dụ điển hình về cạm bẩy tình huống điển hình. Lệch lạc do tình huống điển hình là một trong những động lực thúc đẩy bong bóng đầu cơ phát triển. Lựa chọn cổ phiếu là một trong những quá trình bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi loại lệch lạc này.

Bất cứ lúc nào phải đối mặt với các tình huống lựa chọn khó khăn, trong khi bản thân có rất ít hoặc không có thông tin hữu ích, đừng dùng cảm giác, hãy tính toán khả năng hoặc xác suất xảy ra của các lựa chọn. Hãy tìm kiếm những số liệu thống kê xác thực và sử dụng chúng làm căn cứ tính xác suất. Nếu biết cách đưa ra những lựa chọn tương tự dựa trên xác suất, cơ hội lựa chọn chính xác của ta sẽ rất cao.

Các chiến lược:

Hãy luôn tự vấn bản thân: tỉ lệ cơ bản của tình huống đó là bao nhiêu? Nên tập cho mình thói quen định lượng mọi thứ. Giả sử chúng ta thấy rất nhiều doanh nghiệp mới thành lập, làm ăn suôn sẻ, và có ý định đầu tư một vài trong số đó. Hãy tìm số liệu thống kê số doanh nghiệp thành công và thất bại trong hai năm hoặc 10 năm đầu tiên.

Đó chính là tỉ lệ cơ bản. Liệu tỉ lệ thành công và thất bại có giống nhau trong mọi loại thị trường hay không? Trả lời những câu hỏi này chẳng dễ chút nào, song đó là điều mà những nhà đầu tư vĩ đại thường xuyên làm.

Chương 8: “Lần tới chắc chắn mặt sấp” (Ảo tưởng của tay đánh bạc)

Tung một đồng xu, năm lần liên tụcra mặt ngửa, đến lần tiếp theo ta đặt cược đồng xu sẽ ra mặt sấp, đó là “ảo tưởng của tay đánh bạc”.

“Ảo tưởng của tay đánh bạc” khá phổ biến trên thị trường chứng khoán. Mỗi khi thị trường xuất hiện làm sóng tăng giá, các nhà dự đoán lại thi nhau dự đoán rằng xu hướng tăng sẽ sớm chấm dứt. Vì quy luật phục hồi trung bình cho rằng, sau một thời gian tăng trưởng dài hơi và mạnh mẽ, lợi nhuận tương lai sẽ trở về gần bằng với mức trung bình để thỏa mãn luật cân bằng. Tuy nhiên, dự đoán trên đã áp dụng thiếu chính xác đối với quy luật số lớn, nghĩa là quy luật phục hồi trung bình phải trải qua một thời gian dài.

Mọi đợt tăng giá có thể chấm dứt bất cứ thời điểm nào, song có một sự thật đó là chúng ta đầu tư vào công ty, chứ không phải vào thị trường. Tốc độ tăng trưởng nhanh hay chậm tùy thuộc vào tình hình sức khỏe của nền kinh tế, cũng như vai trò của ngành kinh doanh của công ty.

Các nhà đầu tư thông minh không bao giờ cố gắng dự đoán sự đảo ngược của hướng. Nếu chẳng may ngành kinh doanh thất thế, họ sẽ bán cổ phiếu ngay lập tức và quay sang những ngành kinh doanh đang tăng trưởng khác.

Các chiến lược:

Để đánh bại “ảo tưởng của kẻ đánh bạc”, chúng ta phải nhìn thị trường theo cách của các nhà đầu tư vĩ đại. Ben Graham luôn nhìn lại quá khứ ít nhất 10 năm trước khi đánh giá một công ty.

Chương 9: “Những phần thương nguy hiểm” (Củng cố ngẫu nhiên)

Củng cố ngẫu nhiên xuất hiện khi một ai đó nhận được phần thưởng một cách bất ngờ, tình cờ hoặc ngầu nhiên. Người đó hy vọng hành động của mình sẽ mang lại nhiều kết quả nữa, song kết quả đó xuất hiện lúc nào thì họ hoàn toàn không biết.

Sự củng cố ngẫu nhiên là cội nguồn của căn bệnh nghiện cờ bạc cùng nhiều loại mê tín khác. Nó cũng là một phần tự nhiên trong hoạt động đầu tư.

Hiểu rõ điều này, thay vì loại bỏ, các nhà đầu tư và thương nhân thành công học cách đối mặt và giải quyết nó.

Các chiến lược:

Cần thiết phải có một kế hoạch đầu tư và giao dịch được xây dựng trên nền tảng các hành vi hữu ích, hãy kiểm nghiệm nó để bản thân thực sự tin tưởng và thực hiện mọi quy tắc và nguyên tắc chỉ đạo được viết trong bản kế hoạch với tinh thần nghiêm túc và tính kỷ luật cao nhất.

Viết nhật trình cho mọi khoản đầu tư. Khi chốt đóng một khoản đầu tư, tôi sẽ đánh giá nó so với kế hoạch đầu tư ban đầu, và tìm xem có vấn đề nào cần giải quyết để tốt hơn trong tương lai.

Chương 10: “Cái này giá bao nhiêu” (Lệch lạc bám chặt giá ban đầu)

Ở nhiều nền văn hóa, người bán “hét” một mức giá cao hơn rất nhiều so với giá thị trường. Từ giá trị ban đầu này, người mua và người bán phải thông qua sự mặc cả. Đây là một trò chơi vô cùng khó khăn.

Sự lệch lạc bám vào giá trị ban đầu cũng xuất hiện cả trong đầu tư và trong cuộc sống thường nhật của chúng ta. Khi phải đoán hoặc ước lượng một thứ gì đó mà mình không biết rõ, một cách tự nhiên, chúng ta phải tìm kiếm một số điểm tham khảo.

Trong đầu tư vào cổ phiếu, có một câu châm ngôn luôn luôn đúng: giá cả là thứ chúng ta trả, còn giá trị là thứ chúng ta nhận về. Cách tiếp cận tốt nhất là thiết lập một mức cơ sở không bị ảnh hưởng bởi giá trị ban đầu, từ đó cẩn trọng cân đối lại những sự điều chỉnh.

Các chiến lược:

Tham khảo ý kiến của người khác và hỏi xem họ nghĩ sao về đánh giá của chúng ta. Không nên chỉ dựa vào ý kiến của một người duy nhất, tiến hành nghiên cứu, tính toán và đưa ra một con số mà mình có thể chấp nhận được trước khi đàm phán.

Trên thị trường chứng khoán, chúng ta tính giá trị thực của cổ phiếu, luôn áp dụng nhiều nguyên tắc để tính giá trị thực khác nhau, sau đó đưa ra con số ước lượng dựa trên các giá trị mà chúng ta đã tính được. So sánh giá trị thực và giá trên thị trường chỉ mua khi thấy mức giá đó hợp lý.

Chương 11: “Tái cấu trúc” (Dự đoán theo sự thật từng diễn ra)

Khi một khoản đầu tư được phát huy hiệu quả tốt, ta có ảo tưởng rằng, mình thông minh, mình giỏi. Khi kể lại những chiến tích đó, ta thường “tái cấu trúc” bằng lời nói để tăng thêm phần hấp dẫn cho câu

chuyện, ta có tâm lý khoe khoang và cảm thấy tự hào. Chúng ta đã đánh giá quá cao khả năng thành công, trong khi cố ý lãng quên ký ức về những thất bại trong quá khứ.

Ký ức có chọn lọc và tái cấu trúc diễn ra một cách vô thức trong đầu chúng ta, điều đó vô cùng nguy hiểm đối với khả năng học hỏi từ kinh nghiệm quá khứ của chúng ta. Kết quả, chúng ta sở hữu trong đầu một mớ kiến thức méo mó, biến dạng, tạo ra sự tự tin một cách mù quáng và nhận nhiều rủi ro vượt quá sức chịu đựng của năng lực bản thân trong tương lai.

Các chiến lược

Lưu giữ hồ sơ chi tiết về hoạt động đầu tư là việc làm vô cùng cần thiết. Xây dựng một bảng tổng kết lợi nhuận cũng như thua lỗ.

Hãy viết nhật trình trước khi mua một cổ phiếu và ghi lại tất cả những gì mình đã biết vào thời điểm ra quyết định, cũng như lý do đằng sau quyết định ấy.

Khi chấm dứt một khoản đầu tư nên tiến hành đánh giá nó bằng cách viết ra giấy.

Hãy thật trung thực với bản thân vì đây là công cụ học tập mạnh mẽ và đánh bại lệch lạc nhận thức dự đoán theo sự thật từng diễn ra.

Chương 12: “Vì sao chúng ta mắc sai lầm” (Hiệu ứng vị thế ngược và lý thuyết triển vọng)

“Hiệu ứng vị thế ngược” là xu hướng mà các nhà đầu tư bán các khoản đầu tư có lãi, và ôm các khoản đầu tư lỗ. Qua nghiên cứu, các nhà kinh tế học kết luận: các nhà đầu tư đã từ chối mạo hiểm khi bị thua lỗ. Hành động này đi ngược lại nguyên tắc vàng mà các nhà đầu tư vĩ đại đã khuyên: “Để lợi nhuận sinh sôi và cắt lỗ thật nhanh chóng.”

Ba khái niệm giải thích hiệu ứng vị thế ngược là:

“Tính toán cảm tính”: nhìn nhận tách bạch các khoản đầu tư riêng lẻ, cách làm này khiến chúng ta không thể đưa ra đánh giá hợp lý với những lựa chọn đang đối mặt.

“Kiêu hảnh và nuối tiếc”: chớp lợi nhuận sớm để có sự kiêu hảnh, khoe khoang, gạt bỏ nuối tiếc.

“Tự chủ bản thân”: sự đối đầu giữa lý trí (kế hoạch) và cảm xúc (thực thi).

Mỗi quyết định chúng ta đưa ra đều trả một cái giá vô hình là “chi phí cơ hội” tức chi phí được lấy từ cơ hội khác mà chúng ta đã bỏ qua. Hiểu rõ chi phí cơ hội là điều vô cùng cần thiét, giúp chúng ta quyết định cắt lỗ và kịp thời chuyển hướng sang những khoản đầu tư tốt hơn. Từ đó, chúng ta biết mình có thể làm gì để không vướng phải hiệu ứng vị thế ngược.

Các chiến lược

Lập bản kế hoạch đầu tư, ghi lại những kỳ vọng của cổ phiếu định mua. Bán ngay khi mọi chuyện không thuận lợi, tìm mục tiêu mới triển vọng hơn.

Giảm thiểu tác động của tính toán cảm tính.

Thường xuyên rà soát lại từng cổ phiếu có trong danh mục đầu tư (sau kỳ báo cáo kinh doanh của công ty). Bán cổ phiếu thua lỗ là cách để chuyển hướng sang những cổ phiếu tốt hơn, thay vì ngồi im chịu lỗ.

Với mỗi cổ phiếu, chúng ta sẽ đạt các câu hỏi: Diễn biến giá có đáng hài lòng hay không? Nếu không, chi phí cơ hội cho việc tiếp tục giữ cổ phiếu đó là gì? (có bao nhiêu loại cổ phiếu thay thế mà chúng ta có thể đầu tư, so sánh những cổ phiếu mà ta đang nắm giữ.)

Chương 13: “Bát nước đổ đi không bao giờ lấy lại được” (Ngụy biện chi phí chìm)

Một trong những lý do khiến hầu hết mọi người cảm thấy khó đưa ra quyết định cắt lỗ đó là “Ngụy biện chi phí chìm” – tức loại chi phí đã bị tổn thất.

Trong đầu tư, mức giá ban đầu chi trả cho một cổ phiếu chính là chi phí chìm. Nếu cổ phiếu trượt giá theo thời gian, không lấy gì đảm bảo chi phí chìm có thể lấy lại được.

Ngụy biện chi phí chìm xuất hiện, nhà đầu tư không muốn đưa ra quyết định hợp lý để nhận khoản lỗ từ cổ phiếu, vì giá hiện tại thấp hơn thời điểm tiến hành đầu tư. Nhưng quyết định chúng ta đưa ra hôm nay hay ngày mai sẽ không bao giờ thay đổi được những thứ đã xảy ra trong quá khứ. Bát nước đổ đi không thể lấy lại.

Một nhà đầu tư sáng suốt sẽ làm mọi cách để phát triển thói quen quên đi chi phí chìm, đồng thời dồn toàn bộ tâm trí vào các loại cổ phiếu thay thế khác, để tiếp tục, để chuyển hướng hoặc để thanh lý.

Các chiến lược

Để giải quyết “ngụy biện chi phí chìm”, chiến lược tốt nhất cũng chính là chiến lược dành cho “hiệu ứng vị thế ngược” ở chương trước.

Khi thực hiện chiến lược này, toàn bộ tâm trí của ta chỉ tập trung vào mục tiêu duy nhất, đó là làm thế nào để tận dụng tốt nhất giá trị còn sót lại trong những cổ phiếu không hiệu quả, thay vì đau đáu về chi phí chìm. Trên thực tế, chúng ta có thể kiếm được nhiều tiền hơn nếu chuyển hướng đầu tư vào cổ phiếu chất lượng cao hơn.

Chương 14: “Tôi nhớ rất kỹ mà” (Lệch lạc về tính sẵn có trở lại)

Lệch lạc ký ức sẵn có tức là khi bị bắt buộc phải đưa ra quyết định hoặc ý kiến về một vấn đề nào đó, chúng ta có xu hướng dựa dẫm vào ký ức của mình.

Lệch lạc ký ức sẵn có ảnh hưởng bất lợi tới các kỹ năng ra quyết định. Vì một điển hình trong một loạt biến cố tương đồng sai lầm trong ký ức có thể khiến chúng ta có nhìn nhận sai lầm của một lý do đặc biệt nào đó do chúng ta không nhận ra tỷ lệ cơ bản giữa chúng.

Để chữa lệch lạc do ký ức sẵn có, ta tiến hành một cuộc nghiên cứu ký ức. Hãy tiếp tục tìm kiếm để có một cái nhìn đầy đủ nhất dựa trên những dữ liệu sẵn có, lập tỷ lệ cơ bản trên cơ sở dữ liệu rút ra từ một lượng lớn các sự kiện tương đồng cũng như xác suất xảy ra của chúng.

Các chiến lược

Cần đặc biệt cẩn trọng trước những lời khuyến cáo hoặc mách nước của ai đó về một cổ phiếu, có thể nó bị bóp méo bởi lệch lạc do ký ức sẵn có của họ. Phải tìm kiếm dữ liệu về cổ phiếu đó trong một thời gian dài (một thập niên chẳng hạn).

Tìm kiếm một vài cổ phiếu thay thế, cân nhắc tất cả cổ phiếu đó dựa vào một tỷ lệ quan trọng hoặc các tiêu chuẩn chỉ đạo.

Chương 15: “Không có gì là tuyệt đối…” (Quy tắc số bé, quy luật phục hồi trung bình)

“Quy tắc số bé”: Quy luật phục hồi trung bình không áp dụng với những trường hợp nhỏ. Quy luật này chỉ đúng với những trường hợp có quy mô rất lớn hoặc một số lượng không nhỏ các tình huống điển hình.

Quan niệm cho rằng bất cứ khi nào thị trường cổ phiếu đồng loạt giảm, không sớm thì muộn nó sẽ hồi phục và tăng mạnh hơn trước. Vậy, ta tiếp tục giữ cổ phiếu và không được hoảng loạn. Nhìn chung quan điểm này khá đúng.

Chỉ số chứng khoán chủ yếu được cấu thành bởi các cổ phiếu nhóm blue-chip. Cổ phiếu blue-chip có thể có cơ hội sống sót nhỉnh hơn đôi chút so với các loại cổ phiếu khác, nhưng không có nghĩa mọi cổ phiếu blue-chip giảm giá sẽ một lúc nào đó khôi phục lại ánh hào quang chói lọi như xưa.

Vấn đề ở đây là, các cổ phiếu tạo nên chỉ số chứng khoán liên tục thay đổi theo thời gian. Cứ mỗi thập niên trôi qua, lại có thêm hàng trăm cổ phiếu niêm yết và cũng chừng đó mất đi trên sàn giao dịch, kể cả cổ phiếu trước đây là blue-chip.

Thời thế luôn thay đổi, mọi sản phẩm đều trải qua một vòng đời: phát triển, đạt đỉnh và thoái trào. Công nghệ mới thì nối đuôi nhau ra đời. Các mỏ khoáng sản thì đến lúc cũng cạn kiệt. Thật là ngớ ngẩn và ngây thơ khi cho rằng một công ty từng ngự trị ở đỉnh cao, cổ phiếu của nó vừa giảm giá, thì nhất định một ngày nào đó nó sẽ quay trở lại.

Quy tắc số bé không chính xác, bởi một sự kiện đã diễn ra một lần trong quá khứ không phải là lý do để kết luận nó sẽ lập lại trong hiện tại. Muốn lập lại, nó phải hội tụ đầy đủ các điều kiện cũng như phải có môi trường tương tự trong quá khứ.

Các chiến lược

Hãy chịu khó đọc lịch sử. Nhưng lịch sử không phải lúc nào cũng lập lại một cách y chang. Đọc lịch sử phải tập trung vào nguyên nhân và chứng cứ xác thực, có như thế mới dễ dàng đánh giá mức độ tương đồng trong tình huống hiện tại.

Nếu một cổ phiếu giảm trong một thời gian dài sẽ luôn có một nguyên nhân đằng sau. Nên:

+ Nguyên cứu nguyên nhân làm cổ phiếu giảm.

+ Tìm bằng chứng cho thấy công ty phát hành cổ phiếu đó đã giải quyết được khó.

+ Xây dựng hiểu biết về tương lai của công ty.

+ Xem xét tính chu kỳ của ngành công nghiệp của công ty đó.

+ So sánh cổ phiếu đó với cổ phiếu của công ty cạnh tranh. Đừng bao giờ bỏ qua chi phí cơ hội.

Chương 16: “Giá trị của nó là gì…” (Phản ứng thái quá)

Phản ứng thái quá với thông tin: nếu thông tin xấu, giá cổ phiếu sẽ giảm dữ dội. Khi thông tin tốt, giá cổ phiếu sẽ tăng vọt và vượt qua cả kỳ vọng của các nhà phân tích. Tuy nhiên, sự phản ứng thái quá đó sẽ sớm bị các nhà đầu tư thông minh dẹp bỏ khi họ sử dụng nghiệp vụ kiếm lời nhờ chênh lệch giá trên các sàn giao dịch khác nhau.

Sự phản ứng thái quá là một hiện tượng mà các nhà đầu tư cần nhận thức được. Các nhà đầu tư nên tìm mọi cách kiểm soát cảm xúc của mình khi phải đối mặt với những thông tin cả tốt lẫn xấu về các công ty.

Các chiến lược

Nếu một cổ phiếu bị bán tống bán tháo vì thông tin xấu, ta đặt câu hỏi: phản ứng ấy có phải phát sinh vào bức tranh ngắn hạn thay vì dài hạn hay không? Cổ phiếu đó đang bị đánh giá thấp hơn bình thường, ta có thể mua. Tuy nhiên, hãy thiết lập một giới hạn, nếu vượt giới hạn ấy, ta phải bán ngay lập tức.

Đa dạng hó danh mục đầu tư cổ phiếu bị đánh giá thấp, không nên nắm giữ quá nhiều cổ phiếu trong một ngành nhất định, tránh qui tắc số bé, chúng ta nên áp dụng thêm nhiều nguyên tắc khác nhau để đánh giá đối với các cổ phiếu này.

Nếu các cổ phiếu bị đánh giá thấp, sau một thời gian tăng trở lại, nếu vượt qua giá trị thực và bị coi là đánh giá quá cao do phản ứng của thị trường, ta phải nghĩ rằng chúng có nguy cơ tuột dốc. Ta phải chuyển hướng đầu tư sang các cổ phiếu bị đánh giá thấp khác.

Chương 17: “Do dự là… tự về chót” (Sự trì hoãn)

“Lệch lạc trì hoãn” do không dám thay đổi, xuất phát từ bản năng bảo vệ cái tôi của chúng ta.

Những người thường mắc bệnh trì hoãn là những người có lòng tự tôn kém, thường gặp khó khăn trong việc tách bạch cái tôi của bản thân với hành động, những người thất bại, tôn sùng chủ nghĩa hoàn hảo.

Lệch lạc trì hoãn xuất hiện khi chúng ta lựa chọn giữ nguyên hiện trạng ban đầu đối với các quyết định đầu tư, do kết quả không chắc chắn trong khi các lựa chọn thì quá phức tạp.

Khi sự không chắc chắn kết hợp với nhu cầu phải lựa chọn trong số nhiều cổ phiếu hoặc tài sanr khác nhau để mua, nó sẽ khiến chúng ta lo sợ, thế nên, cách tốt nhất là chẳng lựa chọn gì cả, chúng ta tự trói mình vào hiện trạng ban đầu, họ tiếp tục giữ khoản đầu tư và cầu nguyện khó khăn sẽ qua nếu họ lờ nó đi. Những trường hợp như vậy thường kết thúc với kết quả không mấy tốt đẹp.

Các chiến lược

Lập một kế hoạch đầu tư, trong đó có mục tiêu lợi nhuận, nếu không đạt thì tìm hiểu nguyên nhân, và nó sẽ giúp bạn biết phải làm gì.

Khi gặp khó khăn trong việc ra quyết định đối với cổ phiếu kém hiệu quả, tốt nhất hãy bán nó đi, tức là thay đổi hiện trạng ban đầu.

Đừng kể cho ai nghe về kết quả đầu tư, thứ khiến kiến thức của chúng ta bị bóp méo đưa đến lệch lạc nhận thức.

Tập trung vào kế hoạch đầu tư tổng thể thay vì riêng lẻ.

Rà soát lại từng cổ phiếu sau mỗi mùa báo cáo kinh doanh, hãnh so sánh nó với 6 loại cổ phiếu có thể thay thế.

Ghi nhật ký. Sau một năm nếu giá trị của nó không thay đổi so với số tiền bỏ ra để mua, hãy lập tức áp dụng 6 loại cổ phiếu nêu trên.

Nếu thị trường tăng liên tục từ hai đến ba năm, hãy bán mọi cổ phiếu có giá trị thấp hơn khi chúng được mua vào. Chiến lược này giúp biến hiện trạng ban đầu thành tiền mặt, vì ngoài kia luôn có những cổ phiếu tốt hơn.

Chương 18: “Anh muốn làm gì” (Sự hối tiếc)

Trận chiến đầu tư chính không diễn ra trên thị trường, mà nó ở trong tâm trí của chúng ta, cách chúng ta tư duy.

Khi phải chịu thua lỗ, mất mát lớn sau khi quyết định mua một cổ phiếu, chúng ta nuối tiếc, tức cảm nhận sự khó chịu, đau đớn.

Sau khi sai lầm, chúng ta cố gắng làm giảm nhẹ sự nuối tiếc bằng cách hợp lý hóa sai lầm của bản thân, chúng ta xoa dịu nỗi đau bằng cách đổ lỗi cho người khác như người môi giới, người tư vấn hay do thị trường, nhằm chối bỏ trách nhiệm. Thói quen đổ lỗi này có thể gây cản trở cho quá trình học hỏi.

Các nhà đầu tư vĩ đại và thành công, ngay từ thuở niên thiếu họ đã học được cách chịu trách nhiệm về những quyết định của mình. Từ nền tảng đó, họ có thể xây dựng rất nhanh kỹ năng cho bản thân.

Vậy, vấn đề quan trọng là học cách nhận diện các quyết định của mình và biết cách chịu trách nhiệm về chúng để có thể mở được cánh cửa cải thiện kỹ năng ra quyết định của mình tốt hơn.

Các chiến lược

Vẽ một biểu đồ hình khối và ghi chép lại toàn bộ những quyết định vào biểu đồ.

Bản kế hoạch đầu tư bao gồm một phần mô tả những loại quyết định mà chúng ta cần đưa ra thế nào.

Viết nhật ký cho từng khoản đầu tư trong đó thể hiện mọi thông tin mới về cổ phiếu ta đầu tư và quyết định của chúng ta là gì và vì sao.

Khi mua cổ phiếu, ta có kỳ vọng với thời gian đã xác định, nếu không diễn ra như kỳ vọng, ta cần phải cắt lỗ ngay, để theo đuổi kế hoạch đầu tư đã đề ra.

Chương 19: “Hãy hỏi tại sao không” (Lệch lạc khẳng định trở lại)

Khi ta “phải lòng” khoản đầu tư của mình, ta có xu hướng tìm kiếm những bằng chứng chứng minh cho điều mình tin tưởng; khó chấp nhận những bằng chứng hoài nghi và bỏ qua những mâu thuẫn cũng như những điểm tiêu cực của nó. Càng tỏ ra chắc chắn với ý kiến của mình bao nhiêu, nguy cơ mắc phải lệch lạc khẳng định càng lớn bấy nhiêu.

Để tránh những lệch lạc đó, chúng ta phải đặt câu hỏi: những nhà môi giới, những người sở hữu hoặc nhà bảo trợ cho công ty trong lần IPO, vì sao họ lại bán cổ phiếu cho chúng ta? Hãy hỏi bản thân xem điều gì có thể trở thành sai lầm. Đừng bao giờ xin lời khuyên của lãnh đạo công ty phát hành cổ phiếu. Đừng hỏi ý kiến của anh chị em bảo lãnh cho công ty. Hãy hỏi đối thủ cạnh tranh của anh ta, tức là tìm kiếm những ý kiến đối lập.

Các chiến lược

Lập danh sách các điểm mạnh và điểm yếu của cổ phiếu. Hãy tìm những người đóng vai trò phản biện thách thức mọi luận điểm về việc mua cổ phiếu của chúng ta.

Đừng bao giờ cân nhắc một cổ phiếu duy nhất, hãy liệt kê từ 4 đến 6 cổ phiếu có thể đầu tư, đánh giá chúng trên những phương pháp khách quan để tìm ra cổ phiếu tốt nhất.

Chương 20: “Tôi muốn ngay bây giờ” (Tính bốc đồng, ham muốn thỏa mãn ngay tức thì)

Phẩm chất của nhà đầu tư vĩ đại là sự kiên nhẫn và tính kỷ luật. Ngược lại, nhiều người khác lại có tính bốc đồng đi kèm với lòng ham muốn được thỏa mãn ngay tức thì.

Trong thực tế đầu tư, lợi nhuận không bao giờ đến từ một nguồn nhanh chóng và bền vững. Nhiều nhà đầu tư có xu hướng vồ thật nhanh các khoản lợi nhuận nhỏ, thay vì chờ đợi để lợi nhuận sinh sôi. Thật không may, khi thấy một vài cổ phiếu trong danh mục đầu tư bắt đầu rục rịch tăng giá, hầu hết các nhà đầu tư sẽ tiến hành tỉa bỏ các cổ phiếu không tăng giá.

Chúng ta biết, mỗi cổ phiếu có thời điểm tăng, giảm khác nhau, chúng ta không hy vọng tất cả chúng tăng đồng loạt. Có đôi lúc những cổ phiếu tăng trước bước vào giai đoạn giảm giá đó lại là thời điểm những cổ phiếu chậm tăng giá hơn phát huy hiệu quả. Chính lòng ham muốn được thỏa mãn ngay lập tức, họ đã bán cổ phiếu vào thời điểm không thích hợp.

Theo nguyên lý của Pareto – hay quy luật 20/80 khoảng 20% cổ phiếu trong danh mục đầu tư sẽ tạo ra 80% lợi nhuận. Nguyên lý này áp dụng được cả với thời gian. Gần 80% lợi nhuận sinh ra trong khoảng 20% số thời gian chúng ta nắm giữ khoản đầu tư. Vì vậy, kiên trì và giữ tính kỷ luật là cần thiết.

Các chiến lược

Lập một bản kế hoạch đầu tư, ghi lại mục tiêu dài hạn rồi chia nhỏ thành các mục tiêu tài chính trong thời gian ngắn hạn. Điều này giúp ta hạn chế nhu cầu thỏa mãn ngay tức thì bằng cách thúc đẩy mạnh mẽ hơn đối với sự thỏa mãn trong dài hạn.

Cắt lỗ là mục tiêu chủ đạo trong kế hoạch đầu tư. Nhưng phải thiết lập mức giá giới hạn. Nếu giảm thấp hơn giới hạn này, cắt ngay. Đừng quá sốt sắng với việc cắt lỗ mà không cho các khoản đầu tư của mình có thời gian và không gian phát huy hiệu quả.

Theo đuổi kế hoạch đầu tư đề ra, thay vì diễn biến giá cổ phiếu mỗi ngày có thể khiến chúng ta hấp tập bán cổ phiếu để thỏa mãn ham muốn lợi nhuận trước mắt.

Chương 21: “Hãy cho tôi biết vì sao” (Sự ngẫu nhiên)

Trong cuộc sống cũng như trong thị trường tài chính, có nhiều sự việc diễn ra một cách tình cờ, ngẫu nhiên. Cùng một sự kiện, mỗi người lại có một cách kiến giải hoàn toàn khác nhau, đôi khi xem ra cách nào cũng rất logic. Nhưng đó có thể chỉ là một trong nhiều nguyên nhân, thậm chí không phải là nguyên nhân quan trọng nhất.

Nếu hành động dựa trên những hình mẫu mà người ta sáng tạo để giải thích cho hành vi ngẫu nhiên, đặc biệt trên thị trường chứng khoán, chúng ta sẽ làm hỏng tài khoản của mình, đồng thời ngăn cản bản thân học hỏi những kỹ năng đối phó với những sự kiện ngẫu nhiên hoặc khó giải thích.

Các chiến lược

Hãy thật sự cẩn trọng trước những lời giải thích về một sự kiện nào đó diễn ra trên thị trường, đôi khi sự kiện đó có thể chỉ là một sự ngẫu nhiên mà nguyên nhân không thể xác định – Hãy hoài nghi và đặt câu hỏi với tất cả mọi thứ.

Chúng ta luôn tìm cách dự đoán tương lai dù biết rõ rằng dự đoán một cách chính xác và chắc chắn về tương lai là điều không thể.

Tốt hơn hết nên tiến hành đánh giá các tình huống từ đó triển khai chiến lược phù hợp với các tình huống nếu các tình huống thay đổi ta cũng biến đổi chiến lược sao cho phù hợp.

Chương 22: “Nó không thể xẩy ra” (Hiệu ứng đà điểu)

Khi một thảm họa xuất hiện, chúng ta phải đối mặt với hiện trạng chưa từng có trong trải nghiệm, mơ hồ, phức tạp và khó lý giải. Trí óc ta mất đi khả năng đưa ra phương thức hiệu quả để đối mặt với nó, thế là chúng ta cứng lại vì sợ hãi. Chúng ta rúc đầu vào đám đông, chờ đợi một ai đó tới cứu giúp, đó là “hiệu ứng đà điểu.”

Trong những lần suy sụp của thị trường hoặc sụp đổ của doanh nghiệp, những câu chuyện của các nhà đầu tư chỉ biết chết chìm cùng cổ phiếu của mình nhiều không kể xiết.

Các chiến lược

Đọc lịch sử để chúng ta có thể biết những điều từng xảy ra trên thị trường chứng khoán, hãy đơn giản hơn là làm quen với các loại biểu đồ chứng khoán dài hạn.

Ép bản thân tưởng tượng một kịch bản cực kỳ tồi tệ, sau đó ước đoán những hậu quả mà nó mang lại, vạch ra một chiến lược để bảo vệ nguồn vốn.

Trong trường hợp vướng phải một kịch bản mà ta chưa từng thấy trong lịch sử, chúng ta có thể xây dựng một tập hợp các chiến lược cắt lỗ và đa dạng hóa.

Chiểu bị chính là chìa khóa. Chúng ta có thể tăng cơ hội sống sót của mình nếu luôn đề cao cảnh giác và chuẩn bị sẵn một kế hoạch sống sót tài chính cho bản thân.

Phần II – Giữa dòng tuyết lở

Chương 23: “Quy luật đám đông”

Tập hợp gọi là “đám đông” là những con người với những đặc tính mới hoàn toàn khác biệt với đặc tính của riêng từng người trong đó. Cảm xúc và ý tưởng của họ đều diễn tiến theo cùng một hướng duy nhất, ở đó nhân cách có ý thức không hề tồn tại. Cũng từ đây, tinh thần bầy đàn được hình thành.

Những lời khẳng định về một niềm tin được lập đi lập lại cho đến khi trở thành một hình ảnh trong tâm trí đám đông và lây lan rộng khắp như thể một căn bệnh truyền nhiễm.

Hình ảnh hấp dẫn không thể cưỡng lại: Họ có thể trở thành giàu có trong chốc lát thông qua đầu cơ được đám đông chấp nhận và coi là sự thật, mặc dù không có bằng chứng gì rõ ràng. Họ khích lệ hợp lý hóa mức giá ngày một tăng cao. Đám đông trở nên tự tin thái quá, mù quáng với một tiêu chuẩn giá trị, phớt lờ mọi kinh nghiệm. Một điều gì đó xảy đến, hình ảnh hấp dẫn bị hoài nghi, sự tự tin trở thành sự lo lắng, sợ hãi, hoảng loạn, giá theo đó cũng tuột dốc không phanh.

Rất khó để bản thân không bị mắc kẹt trong những cơn cuồng loạn như thế. Nên, chúng ta cần đọc nhiều sách lịch sử để hình thành khả năng nhận biết quá trình hình thành của cơn cuồng loạn, hiểu rõ về đám đông và tìm mọi cách giữ lại sự độc lập của bản thân mình.

Chương 24: “Ghi chép về tác phẩm đám đông của Gustave Le Bon”

Đám đông mang lại rất nhiều sức mạnh cho một cá nhân tới mức cảm giác như đó là nguồn sức mạnh vô địch – thứ cho phép họ tạo ra những khuynh hướng mà họ không thể có khi hành động đơn độc.

Sự khẳng định không kèm theo bất cứ nguyên nhân hay bằng chứng nào, là một trong những phương tiện chắc chắn nhất để đưa một ý tưởng vào tâm trí đám đông. Sự khẳng định càng chắc chắn, càng ít nguyên do hoặc bằng chứng, càng khiến đám đông nể sợ.

Do mất đi toàn bộ cảm giác về việc phải gánh chịu trách nhiệm cho hành động của mình, sự dữ dội của cảm xúc đám đông cũng theo đó được nhân lên gấp bội.

Do bị lạc trong ranh giới của sự vô thức, đám đông trở thành những kẻ cực kỳ nhẹ dạ, sẵn sàng ngã theo mọi ý kiến của mình nghe thấy, và có cảm xúc cực kỳ mãnh liệt – thứ vốn dĩ chỉ có ở những con người không có khả năng tư duy bằng lý trí – do đó miễn nhiễm với mọi hình thức phê phán, chỉ trích.

Chương 25: “Đối nghịch với niềm tin của đám đông”

Kinh nghiệm cho thấy, khi mọi người cùng có chung một quan điểm, nhiều khả năng tất cả đều mắc sai lầm. Vì ý tưởng mang tính cực đoan đều có nền tảng từ sự sai lầm.

Sự đồng nhất ý kiến cực đoan chỉ xuất hiện trong những thời điểm mang tính bước ngoặc của thị trường chứng khoán. Nếu mọi người cùng thực hiện một việc gì giống nhau, thì theo logic, tất cả sẽ thu về cùng một kết quả như nhau. Cho nên, nếu có ý định kiếm được lợi nhuận tốt hơn mọi người, chúng ta nhất thiết phải đầu tư theo cách hoàn toàn khác biệt với đám đông. Muốn thế, ta phải có nghệ thuật tư duy đối nghịch.

Rèn luyện kỹ năng tư duy đối nghịch không phải là chuyện dễ dàng. Đó là một trải nghiệm hoàn toàn mới, khiến chúng ta lo lắng, bởi lẻ, để áp dụng, chúng ta phải gạch bỏ tất cả thói quen cũ – những thứ khiến chúng ta mất đi khả năng suy nghĩ và hoài nghi những thứ mà chúng ta và mọi người xung quanh vẫn nói và vẫn tin tưởng. Hãy tìm kiếm những khía cạnh khác của nó, tìm kiếm và kiểm chứng các bằng chứng.

Phần III – Nắm bắt thời cơ

Chương 26: “Chín chìa khóa thành công”

1. Nhìn xa trông rộng: Khả năng thấu suốt và vượt qua khỏi sự ồn ào của tin tức thường nhật, để nhận đâu là xu hướng dài hạn – những thứ đóng vai trò quyết định đến xu hướng tổng thể của thị trường.

2. Sự uyển chuyển: Hệ thống kinh tế hiếm khi giữ được trạng thái cân bằng trong một thời gian dài. Ta phải thật sự uyển chuyển, đủ để thích ứng với tình huống liên tục thay đổi của thị trường.

3. Lập kế hoạch: Lập bản kế hoạch đầu tư rõ ràng, giữ vững kỷ luật của bản thân, bởi đây là giai đoạn chúng ta không bị cảm xúc xâm lấn.

4. Học hỏi: Không ngừng kiểm nghiệm và học hỏi từ thị trường mới, loại chứng khoán mới, phương pháp đầu tư mới.

5. Tìm kiếm lời khuyên: Tìm đến những nhân vật tài ba trong lĩnh vực của họ, sẵn sàng trả tiền để được lời khuyên của họ, phân tích những lời khuyên đó để tiếp nhận những phần hữu ích cho bản thân.

6. Khiêm tốn: Biết chấp nhận sự thật rằng ta có thể thực hiện một vài khoản đầu tư không thành công, học tập từ những kinh nghiệm này.

7. Sự tự tin: Sự tự tin đến từ kiến thức uyên thâm và kinh nghiệm dày dặn.

8. Trí thông minh: Đầu tư không hề đơn giản, phải có trí thông minh ở mức độ nhất định để hiểu được nó.

9. Tính kiên trì: Nỗ lực không phải lúc nào cũng mang lại thành công, song thành công hiếm khi đến với những ai không chịu nỗ lực.

Chương 27: “Những thói quen sai lầm”

1. Tính kiêu căng: Khi tự tin thái quá, nhìn mọi thứ quá dễ dàng, đó là sự kiêu căng.

2. Thói cường điệu: Việc tối đa hóa sự kịch tính do những quyết đoán quái dị của mình là cường điệu, rất tai hại.

3. Tính không kiện định: Để khắc phục, ta học hỏi nghệ thuật duy trì mọi thứ trong tầm nhìn của mình và nghĩ thật kỹ trước khi hành động.

4. Thận trọng quá mức: Dè chừng quả thực quan trọng, nhưng biết cách chấp nhận rủi ro có tính toán là cần thiết.

5. Hoài nghi: Nghi ngờ một cách hoang tưởng sẽ không bao giờ dám hành động.

6. Chạy trốn: Khi áp lực quá lớn, ra rút lui, chạy trốn là rất nguy hiểm. Cần lập kế hoạch đầu tư làm cẩm nang, chia sẻ vấn để gặp phải với người mà ta tin tưởng.

7. Tính hiểm độc: Nhà đầu tư hiểm độc là sẵn sàng phá vỡ nguyên tắc để làm lợi cho mình. Ta phải dùng nguyên tắc và sự kiểm nghiệm và theo đuổi đến cùng.

8. Tính lập dị: Tức thiếu tầm nhìn, xem mọi thứ đều thú vị.

9. Không có lập trường: Nên tự mình kiểm nghiệm hơn là dựa dẫm vào đánh giá của người khác.

10. Cầu toàn: Học cách chấp nhận việc không chắc chắn.

11. Cố làm hài lòng tất cả mọi người.

Chương 28: “Xử lý thua lỗ”

Chúng ta cần phải có một bản kế hoạch đầu tư. Sắp xếp số cổ phiếu chúng ta đang nắm giữ phù hợp với kế hoạch. Đừng bao giờ dồn toàn bộ tiền vào một khoản đầu tư, chúng ta cần chia sẻ rủi ro với các khoản đầu tư khác. Hãy so sánh triển vọng của những cổ phiếu ta đang đầu tư với những khoản đầu tư khác.

Trong quá trình theo đuổi kế hoạch đầu tư, bằng cách phân tích cơ bản và phân tích kỹ thuật, thông thường, một khoản đầu tư giảm giá trong lúc xu hướng thị trường tăng, chúng ta thấy mọi thứ vẫn ổn. Hãy kiên nhẫn. Có thời gian tăng mạnh, các cổ phiếu sẽ trải qua một vài đợt điều chỉnh trước khi tiếp tục tăng. Khi mọi chuyện diễn biến theo chiều hướng xấu, giảm dưới giới hạn đã ấn định, ta cần bán ngay lập tức những cổ phiếu thua lỗ ấy.

Chương 29: “Lên kế hoạch đón thành công”

Viết một kế hoạch đầu tư thật hoàn thiện. Kiểm nghiệm bản kế hoạch đầu tư thông qua diễn biến giá từ nhiều năm trước. Tìm kiếm một người tin cậy hỗ trợ, giải thích kế hoạch cho họ nghe, báo cáo tiến độ theo đuổi kế hoạch thường xuyên với họ.

Chép nhật ký đầu tư: Các quyết định, lý do, đánh giá của bạn với tình hình. Kiểm tra nhật ký hàng tuần xem bạn có thực hiện đúng kế hoạch hay không. Hãy thực hiện tính kỷ luật, nhưng cũng đừng quá khắc khe với bản thân.

Mỗi khi thua lỗ, hãy tự vấn xem mình làm sai điều gì, ghi vào nhật ký, rút ra bài học. Không kể về kế hoạch của bạn cho những người mà bạn không tin tưởng, hợp tác với những người lạc quan.

Xây dựng danh mục đầu tư đa dạng, không nên có một khoản đầu tư nào quá lớn. Luôn luôn thiết lập một giới hạn xác định khoản lỗ. nếu giảm dưới giới hạn đã định, phải bán khoản đầu tư đó đi.

Chương 30: “Bảy sai lầm đầu tư”

1. Tương lai là thứ gần như không thể đoán trước một cách thường xuyên và chính xác. Đừng tin rằng, có một ai đó tài giỏi, có khả năng dự đoán tốt.

2. Đầu tư đồng nghĩa phải quản lý sự không chắc chắn, đừng cố gắng kềm chế để trông chờ thời khắc hoàn hảo.

3. Đừng sợ mắc sai lầm, hãy xây dựng bản danh mục đầu tư cổ phiếu, và duy trì một ranh giới an toàn cho hoạt động đầu tư.

4. Vào những thời điểm mang tính bước ngoặt của thị trường, chúng ta cần phải hành động theo cách gần như đi ngược lại với đám đông. Muốn thế, chúng ta cần hun đúc những tính cách đặc biệt mạnh mẽ và kỷ luật.

5. Sự thật, đầu tư là một công việc rất khó khăn, nó đòi hỏi ta phải có trình độ học vấn, kinh nghiệm, sự cần mẫn và tính nhẫn nại.

6. Hãy nhớ rằng, các nhà đầu tư vĩ đại luôn luôn là những người giàu có một cách chậm chạp. Bản thân họ phải đấu tranh với sự cám dỗ làm giàu nhanh chóng.

7. Đừng có những kỳ vọng phi thực tế.

Chương 31: “Bức tường”

Có lúc, thị trường chứng khoán bắt đầu tăng, dưới mắt mọi người, sự phục hồi đó dường như rất mong manh vì tin tức trên thị trường mơ hồ và khó hiểu. Người ta ví von, làn sóng tăng giá lúc này như cố leo lên “bức tường” của sự sợ hãi. Có nhiều nhà đầu tư nhác gan không dám hành động.

Thực tế, không ai có thể nói cho chúng ta biết chuyện gì đang diễn ra. Hãy quên đi chuyện dự đoán tương lai. Hãy xây dựng một bản kế hoạch đầu tư tổng thể đánh giá và đề ra chiến lược kiểm soát tình huống trước mắt. Chúng ta chỉ có thể nhận diện được thị trường chạm đáy sau khi nó đã diễn ra. Sẽ tuyệt vời nhất nếu khoảng một nửa số khoản đầu tư của chúng ta phát huy hiệu quả. Thủ thuật là giữ các khoản đầu tư tốt và loại bỏ những khoản đầu tư kém hiệu quả.

Chiến lược đầu tư một cách từ từ cũng là một lựa chọn, tức là rải đều các khoản đầu tư theo thời gian và vào nhiều ngành công nghiệp khác nhau, gọi là đa dạng hóa. Ý tưởng thông minh hơn là mua vài cổ phiếu cùng một lúc và xem chúng hoạt động ra sao. Cổ phiếu hoạt động không tốt, ta bỏ nó đi. Nếu nó hoạt động tốt, ta mua thêm.

Chương 32: “Giương cờ trắng”

“Giương cờ trắng” đầu hàng là một ý tưởng mô tả một hiện tượng xuất hiện khi một lượng lớn các nhà đầu tư cùng lúc “nhảy dù thoát hiểm” khỏi thị trường chứng khoán, chấm dứt làn sóng giảm giá của thị trường bằng một đợt bán tống cổ phiếu cực mạnh.

Trạng thái “giương cờ trắng” có thể diễn ra một cách chậm chạp trong một khoảng thời gian dài, mà biển hiện rõ nét là các nhà đầu tư dần mất niềm tin vào sự phục hồi của thị trường chứng khoán.

Mọi người sẽ nhận thức được vì đâu thị trường sụp đỗ chóng vánh đến như vậy, đơn giản là do giá cổ phiếu đã bị đẩy lên những mức phi thực tế và không bền vững.

Sự đầu hàng của các nhà đầu tư xuất hiện dưới dạng này hay dạng khác. Nhưng các bạn phải thực sự cảnh giác với một lời giải thích đơn giản cho một hiện tượng phức tạp như thế.

Chương 33: “Hành trình gian nan”

Khi thị trường tăng giá, mánh khóe là phải thật nhanh chân tham gia sớm và ngồi yên trong đó. Khi thị trường giảm giá, thì làm ngược lại, nhanh chân bỏ chạy và tránh xa nó.

Cực kỳ nguy hiểm và khó đối phó nhất là khi thị trường ở trạng thái thứ ba: dao động một cách khó lường theo chiều ngang. Phút trước tăng, chỉ phút sau lại giảm một cách khó hiểu.

Trong tình hình khắc nghiệt và gian nan này, người đầu tư phải:

– Xây dựng một kế hoạch cụ thể dành cho loại thị trường này.

– Quyết định mức độ tham gia thị trường, song tốt hơn cả là chỉ đầu tư một phần vào thị trường này.

– Vẽ đồ thị cong chứng khoán và thường xuyên đánh giá hiệu quả hoạt động đầu tư của mình.

– Lưu trữ nhật trình để rút ra bài học và để kiểm tra việc thực hiện kế hoạch của mình.

Trong những thời khắc khó khăn của thị trường, kỳ vọng đặt ra phải hết sức thực tế: không để bất kỳ khoản lỗ nào vượt qua số lợi nhuận kiếm được. Đôi khi phải biết quên đi lợi nhuận, dồn tâm trí vào việc cắt lỗ.

Chương 34: “Nhanh chân đến sớm”

Các nhà kinh tế học quan sát và thấy rằng, giá cả thị trường thường không được ấn định dựa trên các sự kiện hiện tại, mà dựa trên những điều kiện mà các nhà đầu tư kỳ vọng trong tương lai. Nhìn chung, các nhà đầu tư dường như cố gắng nhìn thấu tương lai.

Chúng ta có thể làm gì để có thể tưởng tượng được một bức tranh khác biệt với hiện tại? Bước đầu tiên là phát triển một quan điểm lịch sử – thứ rất cần thiết cho việc hình dung các khả năng có thể xảy ra

trong tương lai. Chúng ta có thể thấy, trên thị trường chứng khoán, các chu kỳ gần giống nhau cứ liên tục lập lại. Nhưng do con người không rút ra bài học kinh nghiệm từ quá khứ, họ gần như không có khái niệm về cái đã diễn ra trước đó.

Hãy tìm hiểu và không bao giờ ngừng suy ngẫm, đặt giả thuyết và kiểm nghiệm hiện tại bằng các kỹ năng. Vì chúng ta mua cổ phiếu không phải chúng ta đang mua lợi nhuận của năm trước mà là lợi nhuận kỳ vọng của những năm sau.

Chương 35: “Mù mắt vì sợ hãi”

Khi toàn bộ tâm trí ta bị nỗi sợ hãi chiếm lĩnh, chúng ta phản ứng một cách mù quáng trước diễn biến đang diễn ra trên thị trường. Chúng ta bị hoãn loạn và bị ảnh hưởng nặng nề bởi hành vi đám đông.

Thị trường chứng khoán như một chỉ số hàng đầu để đo lường nền kinh tế thực. Người ta cũng đồng ý rằng, thị trường chứng khoán bao giờ cũng khởi sắc trước nền kinh tế thực từ 6 tháng đến một năm.

Cho nên, nhà đầu tư, ngoài bản kế hoạch hoàn chỉnh, còn cần phải có hai thứ là sự kiên nhẫn và tính kỷ luật – kiên nhẫn để phát huy hiệu quả của bản kế hoạch theo đúng khung thời gian; kỷ luật để có thể gắn bó với bản kế hoạch khi mọi thứ vẫn còn nằm trong phương án đã hoạch định.

Mới tưởng tượng thị trường giá xuống sụp đổ đã vội vàng giương cờ đầu hàng cũng tệ hại không kém việc lao đầu như con thiêu thân vào thị trường khi giá lên.

Chương 36: “Chinh phục nỗi sợ”

Thua lỗ là một phần trong bản chất của đầu tư, bởi lẽ đầu tư là phải biết chấp nhận sự không chắc chắn và biết cách quản lý nó. Sự ngăn cản chúng ta có được thành công là nỗi sợ hãi:

– Sợ không dám ra quyết định đầu tư – lỡ cơ hội.

– Khi khoản đầu tư không mang lại hiệu quả, sợ bán đi sẽ bị lỗ, tiếp tục giữ và cầu nguyện, mọi thứ tiếp tục xấu, ta gánh khoản lỗ còn lớn hơn trước.

– Ta sợ không chớp lấy lợi nhuận, sợ bản thân sẽ mất thêm lợi nhuận khi cổ phiếu tăng. Khi nó mất giá, chúng ta sợ không thừa nhận sai lầm.

Phải hiểu rằng, một phương pháp nếu không có rủi ro, cũng không bao giờ có cơ hội tạo ra lợi nhuận. Đặt cược đua ngựa, nếu ai cũng biết con ngựa nào sẽ chiến thắng thì lấy đâu ra người thắng kẻ thua?

Vậy mọi khoản đầu tư đều ẩn chứa sự không chắc chắn. Một vài khoản trong số đó sẽ thua lỗ. Các nhà đầu tư giỏi nhất đã học được cách chấp nhận sự không chắc chắn đó. Họ đủ khả năng chinh phục nỗ sợ hãi trong tâm trí mình. Họ cũng chẳng sợ hãi trước việc phải thừa nhận sai lầm.

Ngược lại, luôn bộc lộ tính kỷ luật cao độ cũng như luôn tập trung vào điều mình đang làm. Họ có một kế hoạch và thực hiện nó một cách vô cùng nghiêm túc.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *